Jak ucywilizować firmę produkcyjną i nie zostać w tyle

Krystian Kroll buduje firmę produkcyjną PaviSorte, która z mielonych opon wytwarza nawierzchnie i obciążenia sportowe, ma partnerów w 40 krajach i w zeszłym roku wyprodukowała prawie 2500 ton wyrobów. W tej rozmowie pokazuje, jak ucywilizować firmę produkcyjną w XXI wieku: jak zbudować powtarzalny proces, realnie wdrożyć Lean i Kaizen zamiast traktować je jak teorię, oraz jak przejść z zarządzania na kciuka na zarządzanie cyframi po współpracy z dyrektorem finansowym. Mówi też o własnej technologii wtrysku, która ma być 30 razy mniej pracochłonna i wyraźnie tańsza od konwencjonalnej, oraz o realnych wyzwaniach - cenach energii, ESG i tanim imporcie z Azji. To odcinek dla właścicieli firm produkcyjnych, którzy chcą rosnąć przewidywalnie i rentownie.

1.Skąd pomysł na firmę produkcyjną z gumy

Krystian Kroll wywodzi się z Wolbromia - miasta gumy, gdzie w czasach PRL działał drugi największy Stomil w Polsce. Pochodzi z rodziny o trzech pokoleniach przedsiębiorców związanych z branżą gumową, więc wejście w tę branżę było naturalną koleją rzeczy. Z gumą, jak mówi, budził się i spał - w produkcji wyrobów gumowych pracuje od 14 roku życia, co daje około 19 lat doświadczenia w branży.

PaviSorte produkuje wyroby gumowe z mielonych opon, skupiając się głównie na branży sportowej: nawierzchnie i obciążenia do fitnessu oraz crossfitu. W zeszłym roku firma wyprodukowała prawie 2500 ton produktu, a partnerów ma w 40 krajach. Od pięciu miesięcy ruszył drugi projekt - wydzielony e-commerce B2C Elevate, do którego doszedł partner z grupy Modivo.

Krystian Kroll podkreśla, że jest patriotą gospodarczym i świadomie pozyskuje surowce z rynku lokalnego: granulat od polskiej firmy oraz poliuretan od polskiej firmy BSG. Stosuje granulat w 70% pochodzący z opon ciężarowych, bo te pokonują od 150 do nawet 400 tysięcy km, dzięki czemu guma w środku jest trwalsza niż np. w dywaniku samochodowym.

2.Proces produkcyjny i przewaga technologiczna

PaviSorte stosuje metodę na ciepło - prasę o określonej temperaturze i proces sieciowania, który Krystian Kroll opisuje alegorią suwaków: efekt jest tak dobry jak suma trzech parametrów - katalizatora, temperatury i czasu. W technologii na ciepło można skrócić czas kosztem wyższej temperatury, a w technologii na zimno - zmniejszyć koszt energii kosztem dłuższego czasu.

Sprzedaż B2B wymaga rozumienia parametrów technicznych. Klientem jest purchase manager w dużej firmie, który bada np. ścieralność nawierzchni wyrażaną w megapaskalach. Jak mówi Krystian Kroll, jeśli tego nie rozumiesz, nie masz szansy wejścia do największych firm robiących wolumeny - a bez wolumenów firma produkcyjna nic nie zwojuje.

Kluczowy problem konwencjonalnej technologii to poliuretan. Ma konsystencję miodu i tak wysoką gęstość, że nie da się dwa razy zadozować dokładnie tej samej ilości - przy 220-250 tonach wyrobu firma zużywa około 15 ton kleju. Główne komponenty do produkcji poliuretanu powstają w Indiach i Chinach, więc - jak obrazowo ujmuje to Krystian Kroll - jeden incydent przy Kanale Sueskim potrafi podbić ceny poliuretanu o 30% kwartał do kwartału. Poliuretan to około 30% kosztu wytworzenia mieszanki gumowej.

Stąd jego autorski projekt B+: technologia wtrysku z dodatkiem przemielonej butelki PET. Daje aż 30-krotnie wyższą produktywność siły bezpośredniej, koszt techniczny wytworzenia niższy o 32-36% w zależności od aplikacji, a docelowo wyroby w 100% z recyklingu (poliuretan jest z recyklingu tylko w 4-12%) i niezależność od zewnętrznych dostawców.

3.Lean, Kaizen i Kanban w praktyce

Inspiracją był dla Krystiana Krolla Elon Musk i Tesla: rama BMW serii 3 składa się z około 3500 elementów, a rama Tesli Model Y - z dwóch, odlewanych w jednym procesie. Stąd metodyka, którą wdraża w zespołach: eliminuj niepotrzebne, przyspieszaj to, co zostało, automatyzuj i powtarzaj (repeat).

Jeżeli komuś się wydaje, że przeczyta sobie jedną, drugą, trzecią książkę i nagle odwróci piramidę zarządzania i to będzie działało, to jest w dużym błędzie.

Zbudowanie kultury Lean zajęło około dwóch lat rozmów i odwracania piramidy. Krystian Kroll cały proces zarządzania projektami opiera na Kanbanie - w narzędziach typu Jira czy Asana, ale też na zwykłych tablicach na hali. Kluczowe są kryteria akceptacji: zadanie ma być precyzyjnie opisane i osadzone w celu, by każdy mógł je dowieźć bez pół-słówek, a odpowiedzialność nie była rozmyta.

Na jednym ośmiogodzinnym warsztacie problem solving sześcioosobowy zespół działu R&D, utrzymania ruchu i produkcji wypracował 134 punkty rozłożone w matrycy Eisenhowera - prace na kilka miesięcy.

4.Zarządzanie na cyfrach: OEE, OTIF i dyrektor finansowy

Główne wskaźniki PaviSorte to OEE (wykorzystanie zasobu maszyny) i OTIF (On Time In Full). Rozumiejąc OEE oddolnie, firma w półtora roku ograniczyła ilość odpadów o ponad 20 punktów procentowych, w ostatnim półroczu zwiększyła wydajność o ponad 40%, a dostępność maszyn podniosła z 87% do 96%.

Wskaźnik OTIF firma podniosła z 83% (przy 350 zamówieniach w poprzednim roku) do 98% w lutym (przy około 869 zamówieniach). Dane wizualizuje w Excelu połączonym z Power BI, z dashboardami aż do poziomu ekip produkcyjnych - łącznie z kalkulatorem premii motywacyjnych. Jak mówi: transparentność jest kluczowa.

Od lipca 2024 Krystian Kroll współpracuje z dyrektorem finansowym (Januszem, który woli określenie trener finansowy). Efekty: zmiana biura księgowego, automatyzacja przerobu prawie 1000 dokumentów miesięcznie (czas spadł kilkunastokrotnie), wdrożenie planu kont na piątkach i badanie cash flow. Firma osiągnęła około 10 mln zł przychodu w 2024 roku - od zera w 8-9 lat.

Jeżeli nie wiesz, za ile wytwarzasz, jeżeli nie wiesz, gdzie ci koszty powstają, jeżeli nie wiesz, jak i gdzie szukać szans na oszczędności, to będziesz znowu biegł jak przez mgłę.

5.Energia, ESG i konkurencja z Azji

PaviSorte pobiera dziś prawie 50 MWh miesięcznie, a w ciągu trzech lat zapotrzebowanie wyraźnie wzrosło. W 2021 roku Krystian Kroll podpisał mało rynkowy kontrakt na energię po około 1600 zł, gdy rynek straszył perspektywą 2500 zł za MWh. Z perspektywy czasu ocenia to jako błąd, ale podjęty wedle najlepszej wówczas wiedzy. Dziś preferuje model dualizmu: połowa ceny stała, połowa na giełdzie, z umową na dwa-trzy lata.

ESG nazywa potencjalnym końcem dla firm takich jak jego - budowanie kartotek śladu węglowego dla każdego SKU to setki tysięcy złotych, na które mniejszych producentów nie stać. Polska, gdzie około 51% gospodarki wytwarzają MSP, jest tu szczególnie narażona, a koszt i tak przerzuca się na klienta.

Największym wyzwaniem jest tani, dobry import z Azji - Europa przez trzy dekady wyniosła technologię do Azji, gdzie nie obowiązują te same regulacje. Krystian Kroll krytykuje też częste podnoszenie płacy minimalnej, które nazywa spłaszczaniem klasy średniej i pompowaniem inflacji, oraz skostniałą administrację przy dofinansowaniach - wnioski odsyłane tygodniami z powodu spacji czy przecinka.

6.Cele, ludzie i feedback

Krystian Kroll woli mierzyć rentowność niż sam przychód. Dla PaviSorte celuje w EBITDA na poziomie 2-2,5 mln zł, a dla Elevate w przychód 10-12 mln zł do końca dekady. Firma jest młoda - PaviSorte kończy w tym roku 9 lat - ale ma bardzo niską rotację: w styczniu 1,4 osoby na 5 odejść, podczas gdy średnia w polskich firmach produkcyjnych to 4-5.

W budowaniu zespołu opiera się na książce Jednominutowy menedżer Kena Blancharda oraz na analizie talentów metodologią Bridge The Personality, którą przeszło 14 osób. Kluczowa zasada: nie ma dobrych ani złych talentów - są takie, które w danej roli stwarzają szanse lub zagrożenia (np. handlowiec potrzebuje niskiej zgodności reguł).

Feedback ma być krótki, prosty i niepersonalny - jeśli płytka jest schrzaniona, wina leży po stronie procesu, nie człowieka. Krystian Kroll otwarcie krytykuje micromanagement, podając przykład znanej firmy o 450 osobach i 250 mln zł przychodu, gdzie - jak słyszał od pracownika - decyzje na każdym szczeblu wydaje jedna osoba.

7.Higiena życia i rady dla młodych przedsiębiorców

Krystian Kroll dba o uważność (mindfulness), wycieczki w góry, post przerywany i dietę niskowęglowodanową, dzięki której schudł ponad 30 kg, a także morsowanie i suplementację (D3 cały rok, cynk jesienią i zimą). Telefon stara się odkładać, gdy jest z dziećmi - liczy się bycie tu i teraz.

Rady dla młodych przedsiębiorców: czytać biografie ludzi, którzy coś osiągnęli; zachować pokorę i uczyć się na błędach innych; słuchać podcastów, by rozumieć szeroki kontekst; oraz zrezygnować z perfekcji - lepiej wypuścić produkt po kilku iteracjach niż czekać na doskonały moment, który nigdy nie nadejdzie.

Umowa to zapis formalny nie tego, co się wydarzy, jak będzie dobrze, tylko tego, co się wydarzy, jak będzie źle.

Przy zakładaniu spółki Krystian Kroll przestrzega przed tanimi szablonami umów za 50 zł - wspólnik powinien uzupełniać braki kompetencyjne, a tyle samo uwagi co wejściu należy poświęcić temu, jak ktoś ze spółki wychodzi i jak się ją wycenia. To, jak mówi, okazanie szacunku, a nie braku zaufania.