Nie ma górnego limitu szczęścia: filozofia High Performance według Mateusza Donajskiego

Mateusz Donajski przeszedł drogę od otyłego studenta ważącego 135 kg, narkomana i alkoholika do mentora High Performance pracującego ze światową czołówką sportu i biznesu. W tej rozmowie tłumaczy, czym naprawdę jest wysoka skuteczność i dlaczego mainstreamowe podejście typu hustle (oraz sam Elon Musk) to jej zaprzeczenie. Pokazuje, jak nawyki rządzą naszą codziennością, czym różni się efektywność od produktywności i dlaczego planowanie buduje większą ekscytację niż spontaniczność. Mówi też o pułapce natychmiastowej gratyfikacji, samotności celebrytów i o tym, dlaczego sukces bez refleksji jest niebezpieczny. Na koniec daje gotowy, konkretny zestaw nawyków do wdrożenia od zaraz. To odcinek dla każdego, kto chce być skuteczny we wszystkich ważnych dla siebie dziedzinach życia.

1.Czym jest High Performance, a czym nie jest

Mateusz Donajski od razu odcina się od mainstreamowego rozumienia High Performance. Mówi, że obrazy w stylu hasłuj, ciśnij i Nothing Else Matters - czyli laserowa koncentracja na jednej wybranej dziedzinie kosztem całej reszty życia - to dokładne zaprzeczenie wysokiej skuteczności. Skuteczność tylko w jednym obszarze nie jest skutecznością.

Powód jest biologiczny i psychologiczny. Człowiek ma wiele potrzeb (Mateusz Donajski przywołuje piramidę Maslowa), a wypieranie ich prowadzi do zjawiska kompensacji. Stąd sukcesywny biznesmen, który co wieczór wypija trzy drinki, albo muzyk, który bije dziecko i żonę - to ludzie, którzy zapłacili rachunek za zaniedbanie pozostałych obszarów życia.

High Performance to osiąganie ponadprzeciętnych rezultatów na wszystkich ważnych dla ciebie obszarach życia, zachowując zdrową relację ze swoim środowiskiem i z własnymi emocjami.

Mateusz Donajski podkreśla, że to filozofia oparta na badaniach naukowych, a jej meritum to zdrowe relację, uśmiech i radość, a nie tylko same osiągnięcia. Jako przykład patologii podaje Elona Muska - człowieka, który mimo władzy i pieniędzy w gorszych chwilach sięga po ketaminę i pyta reporterów, czy nie znają kobiet, które powinien poznać. To obraz skrajnej samotności, którego media zwykle nie pokazują.

2.Nawyki rządzą życiem - i można je zaprogramować

Mateusz Donajski powołuje się na badania, według których od 40 do 50% naszych codziennych zachowań to nawyki. W środowiskach biznesowych na wysokim poziomie - cytując badania Hamiltona przywoływane m.in. przez Harvard Business Review - jest to nawet 95% zachowań.

Wspólnym mianownikiem wszystkich milionerów, niezależnie czy doszli do majątku przez 50 lat mądrego oszczędzania, czy przez budowanie skali, są właśnie nawyki. Liczy się jedno: jakie masz nawyki - a nie kolor skóry, pochodzenie, talent czy tożsamość. Mateusz Donajski przywołuje słynne zdanie Johna B. Watsona, ojca behawioryzmu, że z tuzina zdrowych dzieci da się wychować kogokolwiek - lekarza, kupca czy złodzieja.

Daje to ogromną nadzieję: nie ma górnego limitu zarabiania pieniędzy ani górnego limitu szczęścia. Stany emocjonalne, które towarzyszą nam przez większość życia, w głównej mierze zależą od nawyków - a te można świadomie zmieniać i konstruować dzięki neuroplastyczności mózgu.

3.Planowanie kontra spontaniczność

Mateusz Donajski twierdzi, że ekscytacji nie da się osiągnąć przez spontaniczność - trzeba ją zaplanować. Posługuje się obrazem dziecka, któremu obiecano rower za miesiąc codziennego sprzątania pokoju: przez cały ten czas dziecko buduje historię wokół rowerka, jego szprych, przygód. To planowanie jest źródłem ekscytacji.

Tak naprawdę nikt w życiu nie chce spontaniczności. Nikt nie chce spontanicznie dostać raka, nikt nie chce spontanicznie doznać traumy.

Spontaniczność to forma losowości. Mateusz Donajski woli powtarzalne, kontrolowane zyski z tego, co robi, i ekscytację drogą, która widzi, że realnie zmienia przyszłość. Jego dni są z góry zaplanowane, a poczucie kontroli przekłada się wprost na poziom zadowolenia.

4.Sześć obszarów wysokiej skuteczności

Osoby wysoce skuteczne cechuje konkretny zestaw obszarów, nad którymi budują nawyki. Pierwszy to klarowność: wiedzą, kim są, dlaczego tu są, czego chcą, jak się tam dostać i co jest dla nich sensowne. Głównym czynnikiem budowania poczucia sensu jest entuzjazm wobec tego, co się robi.

Drugi obszar to energia w trzech rodzajach: fizyczna, mentalna (związana z fatygą układu nerwowego) oraz duchowa - rozumiana naukowo jako poziom wiary, niezależnie od tego, w co człowiek wierzy. Trzeci to odwaga, definiowana jako skuteczne działanie pomimo odczuwanego strachu - bo strach, jak każda emocja, ma tylko informować i motywować.

Czwarty obszar to produktywność, a piąty - jego ulubiony - to wywieranie wpływu. Mateusz Donajski definiuje wpływ jako wyznaczanie granic, wzdłuż których ludzie poruszają się autonomicznie. Podkreśla też, że manipulacja nie jest niczym złym - jest narzędziem jak nóż, którym można rzeźbić albo skrzywdzić. Całość spina umiejętność płynnego przeskakiwania między rolami (rodzica, szofera, pracownika, męża), bo dzień to seria takich przemian.

5.Efektywność to nie produktywność

To jeden z mocniejszych wątków rozmowy. Efektywność to wysoki output w jednostce czasu - ile zrobiłem X w czasie Y. Produktywność to umiejętność skupienia na zadaniu przy eliminowaniu czynników rozpraszających, idąc wzdłuż wyznaczonych priorytetów. Mylenie tych pojęć to typowy błąd poznawczy.

Mateusz Donajski ilustruje to dzieckiem uczącym się chodzić: nawet jeśli robi to wolniej, niż zakłada średnia, jest produktywne - bo skupia się na zadaniu, nie przeszkadza mu to, co myśli sąsiadka ani że inne dzieci już biegają. Priorytety pozostają te same.

Kluczowa różnica praktyczna: nad efektywnością można pracować tylko jednym parametrem (skracaniem czasu), a nad produktywnością trzema - skupieniem, eliminacją rozpraszaczy i ustawieniem priorytetów. Dlatego umiejętne poprzestawianie priorytetów w firmie potrafi dać wzrost wykładniczy, a nie liniowy.

6.Pułapka natychmiastowej gratyfikacji

Mateusz Donajski przytacza badania, według których 80% Polaków regularnie coś odwleka (badania z 2016 roku). Połowa z nich, czyli 40% Polaków, odwleka głównie czynności związane z utrzymaniem czystości, a druga połowa - czynności związane z rozwojem zawodowym i osobistym. Pierwsza grupa psuje swoje środowisko, druga nie podejmuje działań przybliżających do szczęśliwego życia.

Główna przyczyna prokrastynacji to dziś mechanizmy natychmiastowej gratyfikacji: telefon, social media, śmieciowe jedzenie, scrollowanie, gry. Działają, bo nie wymagają wydatku energii i nie chwieją poczuciem bezpieczeństwa, a dają przyjemność. To dlatego łatwo wydaje się pieniądze, a trudno buduje masę mięśniową czy niezależność finansową.

Mechanizm natychmiastowej gratyfikacji daje ci chwilową radość, ale nie daje ci poczucia szczęścia w życiu.

Mateusz Donajski zwraca też uwagę, że nasi rodzice mieli pod tym względem łatwiej - mieli mniej mechanizmów gratyfikacji, a najczęstszym powodem odwlekania były używki. Dziś nadmiar bodźców obniża samoocenę, bo wirtualne sukcesy zderzają się z rzeczywistym życiem.

7.Sukces, samotność i pułapka atencji

Mateusz Donajski ostrzega, że sukces bez refleksji jest niebezpieczny. Po osiągnięciu celu powinna nastąpić pauza i świadome docenienie - inaczej działa adaptacja hedoniczna (nowy samochód cieszy tylko przez kilka tygodni). Dlatego osoby wysoce skuteczne robią podsumowania, journaling i ćwiczenie zwane stanem gry, by budować wdzięczność wobec tego, co już osiągnęły.

Pracując z freak fighterami i celebrytami zauważył, że ich stan emocjonalny zależy w głównej mierze od jednego źródła - potrzeby uznania i atencji. Gdy ta znika, pojawia się pustka. Reputacja determinuje ich samopoczucie, pompując arogancję zamiast prawdziwej pewności siebie. Największym problemem nie są nawet wyniki, lecz samotność - można czuć się samotnym w tłumie ludzi.

Mateusz Donajski przywołuje Robina Williamsa i Chestera Benningtona - ludzi, którzy mieli władzę, pieniądze i sławę, a mimo to popełnili samobójstwo, bo mieli problem z budowaniem dobrostanu w oparciu o to, co już mają. Dodaje, że pewność siebie składa się z sześciu filarów, a pierwszym jest świadome życie; bez niego nie ma szczęścia.

8.Konkretny zestaw nawyków do wdrożenia od zaraz

Na koniec Mateusz Donajski daje gotową, praktyczną listę. Sen: kładź się i wstawaj o tych samych, wczesnych godzinach - nie ma korzyści z bycia nocnym markiem, to bullshit, który lubimy sobie wmawiać. Dieta: jeśli nie znasz się na żywieniu, stosuj zasadę jednej trzeciej talerza (warzywa, węglowodany, mięso), stawiaj na białko, a najlepiej weź dietetyka.

Aktywność fizyczna: minimum 180 minut intensywnego wysiłku tygodniowo, najlepiej treningu oporowego (samo bieganie to za mało), oraz minimum 10 tysięcy kroków dziennie - bo do 12 tysięcy kroków procent przedwczesnej śmierci spada. Kawa tak (ma polifenole), ale nie energetyki; najlepiej nie jako pierwszy napój dnia. Rano warto się pobudzić zimnym lub kontrastowym prysznicem i kilkoma seriami pompek lub przysiadów.

Medytacja jako główny bodziec wzmacniający siłę woli i stabilizację emocjonalną - choćby proste ćwiczenie oddechowe: sekunda wdechu nosem, dwie-trzy sekundy wydechu, powtarzane 40-50 razy. Do tego ucisk wielkopowierzchniowy (przytulanie), miłość, journaling oraz zielona recepta - dwie godziny tygodniowo kontaktu z naturą, która już po pierwszej godzinie na stałe obniża poziom hormonów stresu. Mateusz Donajski obiecuje: wdrożenie tych nawyków przez rok to skok jak z epoki pary do epoki elektryczności.